20 жасында Дулат Набиев Қазақстандағы эковолонтерлік қозғалыстың танымал тұлғаларының біріне айналып үлгерді. Оның жолы Алматыдан басталды: Instagram-да блогер болып жүргенде, Дулат тек контентпен бөлісу емес, жастарға пайдалы ақпарат пен дұрыс құндылықтарды жеткізгісі келетінін түсінді.
Қысқа уақыт ішінде қарапайым қоқыс жинау акциясы үлкен әлеуметтік миссиясы бар ауқымды жобаға айналды. Кішкентай идея қалай қозғалысқа айналғанын және Дулат қандай қадамдар жасап жатқанын осы сұхбаттан білетін боламыз.
Экоқозғалыстағы жолыңыз неден басталды? Неліктен экология сіз үшін маңызды тақырыпқа айналды?
Алматыда болып, Instagram-да блогер ретінде дамып жүргенде, мен жастармен тек қызықты контентпен емес, шынайы пайдалы және құнды ақпаратпен бөліскім келетінін түсіндім. Сол уақытта мен бұл ойымды онколог Данияр Жұматаевпен талқыладым, сол кезде экологиялық бағыт белсенді дамыды.
Біз көптеген қолданыстағы тәсілдерді сын көзбен қарап, қарапайым, бірақ маңызды қадамнан бастауға шешім қабылдадық — қаланы қоқыстан тазалау және абаттандыру. Сол арқылы экология тек контент тақырыбы ғана емес, саналы бастамаға айналды: бір жағынан — қоршаған ортаға нақты үлес, екінші жағынан — жастарға дұрыс құндылықтарды насихаттау.
Таңқаларлық жағдай, бірақ осы пайдалы әдет небәрі бір апта ішінде біздің күнделікті өміріміздің бір бөлігіне айналды.
Экология туралы TikTok-та айта бастауыңызға не түрткі болды? Қай бейнебаян шешуші сәтке айналып, ең үлкен қолдау мен кері байланыс әкелді?
Жоғарыда айтқанымдай, тек бір апта ішінде контентті тұрақты түрде түсіру бұл пайдалы іс біздің әдетімізге айналды. Ең маңызды локациялардың бірі — Алматыдағы Сайран көлі жағалауы, онда біз қоқысты жинаумен айналыстық. Сол кезде жаз мезгілі болып, демалушылар саны көп, сәйкесінше қалдықтар да көп болды. Мәселенің ауқымын ойламай, біз тек қоқысты жинай бастадық.
Сайран көлін тазалау кезінде түсірілген контент жастар арасында тез тарап, үлкен кері байланыс алды. Бұл адамдардың бастаманы қолдап, дұрыс құндылықтарды қабылдауға дайын екендігінің нақты дәлелі болды.
Сол уақытта «Вирус» жобасы министрлік пен әкімдіктің қолдауына ие болды. Көптеген кәсіпкерлер, соның ішінде Zigi Zagi, Yokohama және шағын және орта бизнес өкілдері және басқалар жобаға қолдау көрсетті. Бірақ біз үшін ең бағалысы — жастардың шынайы қолдауы болды.
Сіздің бастамаңыздың мәні неде және қандай мәселені шешуді мақсат етесіз? Адамдардың қолдауының арқасында қандай нәтижелерге қол жеткіздіңіз?
«Вирус» жобасының негізгі мақсаты — елде экологиялық мәдениетті және экологиялық сананы қалыптастыру. Біз қоршаған ортаға деген қамқорлық тек бір рет жасалатын іс емес, күнделікті өмірдің бір бөлігіне айналуы керек деп ойлаймыз.
Оның басты қадамдарының бірі — «90 күн — таза қала үшін» атты экочеллендж, Алматы қаласын мүмкіндігінше қоқыстан тазартуға бағытталған. Адамдардың кең қолдауының арқасында бұл бастама тек сенбілікпен шектелмей, тұрақты, саналы іс-әрекетке айналды, оны көптеген адамдар қалыпты жағдай ретінде қабылдай бастады.
Бастамаңызды басқа қалаларға немесе өңірлерге кеңейткіңіз келе ме? Қазақстандағы экоқозғалыстың болашағын қалай елестетесіз?
«Таза Қазақстан» акциясы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тікелей жолдауы аясында басталған болатын. Осы бастаманы жалғастыра отырып, небәрі үш ай ішінде елеулі нәтижелерге қол жеткіздік. Ең бастысы — 5 000-нан астам волонтерді жұмылдыру.
Волонтерлер еліміздің әр түрлі қалаларында белсенді жұмыс жасады: Астанадан, Алматы мен Шымкенттен бастап, Ақтау, Жаңаөзен және басқа өңірлерге дейін қамтылды. Әр қалада орта есеппен 100 волонтер бірігіп, ортақ мақсатқа қызмет етті.
Егер «Вирус» жобасы әрі қарай да кең қолдау алса, біздің үлкен арманымыз — Қазақстанды Жапония сияқты тазалық мәдениеті жоғары елдер қатарында көрсету. Біз жастардың және келешек ұрпақтың таза орта мен қоршаған ортаға жауапкершілікті бірінші орынға қоюын қалаймыз.
Эковолонтер болғысы келетін жаңадан бастап жатқан волонтерлерге не нәрседен бастауды ұсынар едіңіз?
Ең бастысы — шынайы ниет. Тіпті өз үлесің кішкентай көрінсе немесе қоғамда үлкен резонанс тудырмаса да, өзіңе: «Мен қандай пайда әкеле аламын?» деген сұрақ қою маңызды.
Осы тұрғыда маған ерекше сөз ойыма келіп тұр: «Жақсылығың да, жамандығың да — өз ізің». Бұл сөз адам құндылығының материалдық байлықпен емес, ақыл-парасатымен, саналы әрекетімен және артында қалдырған ізбен өлшенетінін еске салады.
Өмірлік ұстанымыңызбен бізбен бөліссеңіз
Мен медиа саласында 8 жыл жұмыс атқарып келемін, және қазіргі басты мақсатым — қоғамға пайдалы болу. Маған маңыздысы — өспелең ұрпаққа дұрыс бағыт көрсету, саналы және дұрыс әрекеттерді насихаттау, сондай-ақ қоғамның дамуына барынша үлес қосу.
@qazvolunteer.kz
Орталық Фронт-офис қызметіне қатысты, Волонтер жылы туралы, жалпыұлттық жобалар туралы немесе волонтерлікке байланысты кез келген басқа мәселелер туралы сізді қызықтыратын барлық сұрақтар бойынша консультация бере алады. Қоңырау шалу, WhatsApp, Telegram мессенджерлерінде қолжетімді
оказание волонтерской помощи в подготовке к ЕНТ, обучению английскому языку, компьютерной и правовой грамотности страшеклассников средних школ в сельской местности
участие в проекте более 1000 волонтеров из числа преподавателей, студентов и др. Охват обучением не менее 1000 учащихся средних школ сельской местности в каждом регионе
Акмолинская, Алматинская, Актюбинская, Атырауская, Восточно-Казахстанская, Жамбылская, Западно-Казахстанская, Карагандинская, Кызылординская, Костанайская, Мангистауская, Павлодарская, Северо-Казахстанская, Туркестанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в сферу охраны здоровья, оказанию помощи в уходе за больными, в том числе в хосписах, онкологических диспансерах и др.
открытие 3 центров поддержки волонтеров в сфере охраны здоровья в городах Алматы, Кызылорда, и Петропавловск. Участие в проекте не менее 1000 волонтеров. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в сфере здравоохранения
г. Алматы, Кызылординская и Северо-Казахстанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
внедрение практики наставничества волонтерами в отношении детей, находящихся в детских домах, и молодежи, детей, оказавшихся в трудной жизненной ситуации в центрах социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере наставничества в городах Нур-Султан, Шымкент, Атырау. Внедрение практики наставничества, подготовка не менее 50 персональных наставников из числа авторитетных и уважаемых граждан (волонтеров). Привлечение 1000 обученных граждан и волонтеров. Выделение и реализация не менее 68 малых грантов
города Нур-Султан, Шымкент и Атырауская область.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
защита окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере защиты окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора в городах.Талдыкурган, Уральск, Костанай. Вовлечение граждан в волонтерскую деятельность в сфере защиты окружающей среды и экологической безопасности, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора. 1000 привлеченных волонтеров. Выделение не менее 68 малых грантов.
Алматинская, Западно-Казахстанская, Костанайская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров по сохранению объектов историко-культурного наследия.
создание 3 центров поддержки волонтеров для привлечения волонтеров к проектам по сохранению объектов историко-культурного наследия в городах Тараз, Караганда, Туркестан. Расширение участия граждан в реализации проектов по сохранению и развитию культурно-исторического наследия, восстановления и сохранения памятников истории, культуры и мемориальных комплексов. Привлечение 1000 граждан и волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Жамбылская, Карагандинская, Туркестанская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в дома престарелых, центры социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в городах Алматы, Актау, Павлодар. 1000 волонтеров окажут помощь организациям социального обслуживания системы социальной защиты населения. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в социальной сфере. Выпуск сборника лучших практик волонтерской деятельности в сфере социальной защиты населения.
г. Алматы, Мангистауская и Павлодарская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров к проектам по поиску пропавших людей, снижению рисков бедствий и ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, в том числе по поиску документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сферах ЧС, работы по поиску пропавших людей, в городах Кокшетау, Актобе, Усть-Каменогорск. Расширение участия граждан и волонтерских организаций в поисковых мероприятиях, в том числе документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне, защите населения от чрезвычайных ситуаций. Привлечение 1000 привлеченных волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Акмолинская, Актюбинская, Восточно-Казахстанской области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
