«Волонтерлік әрдайым үлкен ұрандар мен есептер туралы емес. Кейде бұл тыныш, күнделікті жұмыс, адамдық жылу және ешкім жалғыз қалмайтын орта туралы.»
Юрий Вагин — Қостанай қаласы әкімдігінің «Әлеуметтік қызмет көрсету орталығы» КММ «Еңбек және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» мемлекеттік мекемесінің әлеуметтік қызметкері, «Ритм» ҚҚ жетекшісі және 12 жылдан бері мүгедектігі бар адамдармен жұмыс істеп келе жатқан маман.
Ол волонтерлік жобаларды басқарады және оларға қатысады, онда бірінші орынға формальды көрсеткіштер емес, нақты көмек қойылады: балалар мен жастарға арналған іс-шаралар, инклюзивті белсенділіктер, шығармашылық шеберлік сабақтары, экологиялық бастамалар және адамдардың өмірін шын мәнінде жақсартатын әріптестік жобалар.
2025 жылы Юрий Вагин халықаралық «Жыл волонтеры» сыйлығының лауреаты атанды. Бұл материалда ол тек өз тәжірибесімен бөлісіп қана қоймай, сонымен қатар жеке кеңестерін ұсынады — волонтерлік жолды қайдан бастауға болатыны, қалай күйіп қалмауға болатыны және басқаларға көмек көрсету әрдайым адамгершіліктен басталатыны туралы бөлісетін болады.
«Сіз — 2025 жылғы Жыл волонтерісіз» деген хабарды естігенде, бірінші ойыңыз қандай болды?
Бірінші ойым: «Бұл тек мен туралы емес — менімен бірге болған барлық адамдар туралы».
Команда туралы, волонтерлер туралы, әріптестер туралы, сеніп, келіп жүрген адамдар туралы.
Және ең бастысы — «демек, біз бәріміз босқа жұмыс істемейміз» деген ой.
Бұл сыйлық сіз үшін шын мәнінде нені білдіреді: танымалдық па, жауапкершілік пе, әлде жаңа бастама ма?
Ашық айтсам — бәрі бірге, бірақ ең алдымен жауапкершілік.
Танымал болу жағымды, ол энергия береді. Бірақ бұл сыйлық мен үшін тағы бір сатыдағы қадам сияқты: енді «аздап» жасау мүмкін емес, ендігі таңда тек сапалырақ, кеңірек, тұрақтырақ істер келеді.
Иә, бұл расында жаңа бастама: жобалар көп, жүйелілік көп, тартуға болатын адамдар да көп.
Жыл волонтеры ұсынады: көмек көрсеткісі келетін, бірақ қалай бастарын білмейтін адам неден бастауы керек?
Бастау үшін қарапайымнан бастау керек: бір бағытты таңдап, бір шағын қадам жасау. «Әлемді құтқаруға» тырыспай, көмек көрсетуге нақты мүмкіндігің бар жерден баста — жақын орналасқан паналау орындарына, қоқысты жинау, сұрыптау немесе сенбіліктер сияқты экологиялық бастамаларға, балалар мен жасөспірімдерге арналған іс-шараларда, қарт адамдар мен көмекке мұқтаж адамдарға қолдау көрсетуге, сондай-ақ қаладағы акциялар мен шараларға қатысуға болады.
Ең бастысы — саған бағыт-бағдар беретін, қолдап, нақты әрі қолжетімді тапсырмалар ұсынатын команда немесе ұйым табу.
Қандай 3 іс-қимыл адамды бүгін-ақ пайдалы ете алады, тіпті тәжірибесі мен үлкен ресурстары болмаса да?
Кейде тек 30 минут қана жұмсап, «қолкөмек» болу жеткілікті — іс-шарада көмек көрсету, материалдарды тарату, қатысушыларды қарсы алу немесе тіркеумен айналысу. «Дауыс» болуға да болады — сторис немесе чаттарда жинақ, акция немесе көмек сұрауы туралы айту: кейде бір репост та шешуші рөл атқарады. Ал бір нақты іс жасауға да болады — қажетті пакетті жинау (тамақ, кеңсе тауарлары, гигиена құралдары), жеткізуге көмектесу, біреуді ертіп бару немесе бір нәрсені жеткізіп беру.
Волонтерлікке жаңадан кіріскендерге нақты нені ІСТЕУДЕН аулақ болуды ұсынасыз? Егер қайтадан бастауға тура келсе, нені басқаша жасар едіңіз?
Нақты айтсам, жаңадан бастаушыларға шын мәнінде орындай алмайтын уәде бермеуді, бәрін өз мойныңа алып, қиын кезде үнсіз қалуды, сондай-ақ тәжірибелі жетекші немесе командасыз күрделі жобаларға кірісуді ұсынбаймын. Егер мен қайтадан бастасам, екі маңызды нәрсені әлдеқашан үйренген болар едім: кінәсіз «жоқ» деп айту және жұмысты жүйелі ұйымдастыру — рөлдерді, кестені, команданы және әріптестерді нақты бөліп, жобалардың бір адамның мойнында қалмауын қамтамасыз ету.
Волонтердің шаршап қана емес, күйіп кеткенін қалай түсінуге болады? Басқаларға көмектесіп жүріп, өзіңді қалай жоғалтпауға болады?
Шаршау демалғаннан кейін кетеді, ал күйіп кету — жоқ. Оны көмек көрсетіп жатқан адамдарға ренішпен қараудан, бос және мәнсіз сезімнен, цинизм мен салқындық пайда болуынан, ешкімді көргің келмей, жоғалып кеткің келетін сезімнен аңғаруға болады. Бұған көбіне ұйықтасақ та кетпейтін тұрақты шаршау және бұрын шабыт берген нәрседен ләззат алмау қосылады.
Өзіңді жоғалтпау үшін маңыздысы — шекараларды сақтау: уақыт, тапсырмалар, жеке өмір; командалық жұмыс істеу, «жалғыз батыр» режимінде болмау; ауыр және жеңіл тапсырмаларды алма-кезек орындау; және өзіңнің «жаныңа қуат беретін нәрсеңді» табу: спорт, шығармашылық, тыныштық, отбасы, достар.
Иә, волонтер де үзіліс жасауға құқығы бар. Бұл әлсіздік емес — бұл қалыпты нәрсе.
Волонтерлік сіздің жеке тұлғаңызға қандай өзгерістер әкелді? Сіз көмек көрсеткен адамдардан алған ең маңызды сабақ қандай?
Волонтерлік мені сабырлырақ әрі адал етті. Енді мен сөзге емес, іс-қимылға көп сенемін. Адамды «проблема» деп емес, жеке тұлға ретінде көре білуге үйрендім.
Сіз көмек көрсеткен адамдардан алған ең маңызды сабақ — күш кейде тыныш болады. Кейде адам көп адамға қиын болып көрінетін жағдайдан өтеді, бірақ бәрібір күледі, тырысады, сенеді. Бұл бір жағынан ойландырады, бір жағынан шабыттандырады: қарапайым нәрселерді бағалауға, ризашылыққа үйретеді және уақытты босқа ысырап етпеуді көрсетеді.
Сөйлемді аяқтаңызшы: «Шынайы волонтерлік — бұл…»
Шынайы волонтерлік — шексіз талқылаудың орнына әрекет жасау: мәселені көрдің — бірдеңе істедің, өтіп кетпедің. Бұл қамқорлық шекаралар мен жүйеге негізделгенде болады, сонда көмек тұрақты болып, бір реттік жарқырау емес. Сондай-ақ, бұл күтуге үміттенбей, бірақ өзіңе және өз ресурстарыңа құрметпен беру қабілеті.
@qazvolunteer.kz
The center can advise you on all questions of interest regarding the activities of the Front Office, the Year of the Volunteer, nationwide projects or any other issue related to volunteering. Available: phone call, WhatsApp, Telegram
оказание волонтерской помощи в подготовке к ЕНТ, обучению английскому языку, компьютерной и правовой грамотности страшеклассников средних школ в сельской местности
участие в проекте более 1000 волонтеров из числа преподавателей, студентов и др. Охват обучением не менее 1000 учащихся средних школ сельской местности в каждом регионе
Акмолинская, Алматинская, Актюбинская, Атырауская, Восточно-Казахстанская, Жамбылская, Западно-Казахстанская, Карагандинская, Кызылординская, Костанайская, Мангистауская, Павлодарская, Северо-Казахстанская, Туркестанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в сферу охраны здоровья, оказанию помощи в уходе за больными, в том числе в хосписах, онкологических диспансерах и др.
открытие 3 центров поддержки волонтеров в сфере охраны здоровья в городах Алматы, Кызылорда, и Петропавловск. Участие в проекте не менее 1000 волонтеров. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в сфере здравоохранения
г. Алматы, Кызылординская и Северо-Казахстанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
внедрение практики наставничества волонтерами в отношении детей, находящихся в детских домах, и молодежи, детей, оказавшихся в трудной жизненной ситуации в центрах социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере наставничества в городах Нур-Султан, Шымкент, Атырау. Внедрение практики наставничества, подготовка не менее 50 персональных наставников из числа авторитетных и уважаемых граждан (волонтеров). Привлечение 1000 обученных граждан и волонтеров. Выделение и реализация не менее 68 малых грантов
города Нур-Султан, Шымкент и Атырауская область.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
защита окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере защиты окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора в городах.Талдыкурган, Уральск, Костанай. Вовлечение граждан в волонтерскую деятельность в сфере защиты окружающей среды и экологической безопасности, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора. 1000 привлеченных волонтеров. Выделение не менее 68 малых грантов.
Алматинская, Западно-Казахстанская, Костанайская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров по сохранению объектов историко-культурного наследия.
создание 3 центров поддержки волонтеров для привлечения волонтеров к проектам по сохранению объектов историко-культурного наследия в городах Тараз, Караганда, Туркестан. Расширение участия граждан в реализации проектов по сохранению и развитию культурно-исторического наследия, восстановления и сохранения памятников истории, культуры и мемориальных комплексов. Привлечение 1000 граждан и волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Жамбылская, Карагандинская, Туркестанская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в дома престарелых, центры социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в городах Алматы, Актау, Павлодар. 1000 волонтеров окажут помощь организациям социального обслуживания системы социальной защиты населения. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в социальной сфере. Выпуск сборника лучших практик волонтерской деятельности в сфере социальной защиты населения.
г. Алматы, Мангистауская и Павлодарская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров к проектам по поиску пропавших людей, снижению рисков бедствий и ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, в том числе по поиску документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сферах ЧС, работы по поиску пропавших людей, в городах Кокшетау, Актобе, Усть-Каменогорск. Расширение участия граждан и волонтерских организаций в поисковых мероприятиях, в том числе документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне, защите населения от чрезвычайных ситуаций. Привлечение 1000 привлеченных волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Акмолинская, Актюбинская, Восточно-Казахстанской области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
