Қазақстанда волонтерлік қозғалыс қарқынды дамып, елдің барлық өңірлерін қамтып отыр. Мемлекет волонтерлікті әлеуметтік, экологиялық және гуманитарлық мәселелерді шешудегі маңызды үлесі үшін мемлекеттік саясаттың негізгі элементі ретінде қарастырады. Өткен жылдың қорытындысы бойынша қазақстандық волонтерлер 130 мыңнан астам акция ұйымдастырып, өткізіп, шамамен 2 миллион азаматқа көмек көрсетті.
Қазақстандағы белсенді волонтерлер саны 300 мың адамнан асты, бұл қозғалыстың тұрақты түрде өсіп келе жатқанын көрсетеді. Бұдан бөлек, халықтың волонтерлік қызмет туралы хабардарлық деңгейі 89%-ға жетіп, әрбір үшінші қазақстандық волонтерлік бастамаларға белгілі бір деңгейде қатысуда. Айта кету керек, бұл көрсеткіштер ковидке дейінгі кезеңмен салыстырғанда бірнеше есе жоғары және волонтерлік қозғалыстың жүйелі түрде дамып келе жатқанын айғақтайды.
Мемлекеттік саясат және заңнамалық база
Волонтерлікті дамыту стратегиялық және нормативтік құжаттарда бекітілген. Атап айтқанда, елде 2024–2026 жылдарға арналған волонтерлікті дамыту және қолдау жөніндегі Жол картасы іске асырылуда, ал жұмысты үйлестіру Ұлттық фронт-офис пен 20 өңірлік фронт-офис арқылы жүзеге асырылады. Оны әзірлеуге еліміздің 20 өңірінен 500-ден астам адам қатысты. 200-ден астам ұсыныс түсіп, олар жаңа Жол картасының негізін қалады. Негізгі басымдық салалық волонтерлікті дамытуға бағытталған.
2025 жылы елде ондаған волонтерлік жоба жүзеге асырылды, соның ішінде жергілікті бастамаларды қолдауға арналған шағын гранттар есебінен іске асқан жобалар да бар. Президенттің бастамасымен «Волонтер жылы» ұлттық байқауы жарияланды. Сыйлық 15 номинацияны қамтып, әлеуметтік салаға, денсаулық сақтауға, экологияға, мәдениетке және төтенше жағдайлар кезіндегі көмекке үлес қосқан азаматтарды ынталандыруға бағытталған. Байқау өткізілген уақыттан бері оның лауреаттары қатарында көптеген белсенділер, соның ішінде Орталық Азияның өзге елдерінің өкілдері де бар.
Айта кету керек, халықаралық ынтымақтастыққа да ерекше көңіл бөлінуде. 2025 жылы салалық ведомство жанынан Халықаралық волонтерлер жылын өткізу жөніндегі Ұлттық ұйымдастыру комитеті құрылды, сондай-ақ екі қазақстандық волонтер толықтай мемлекеттік қаржыландыру бағдарламасы аясында БҰҰ-ның өңірлік құрылымдарында жұмыс істеуге жіберілді.
Жастар және азаматтарды тарту
Волонтерлік қозғалысының негізгі қозғаушы күші – жастар болып отыр. Өңірлерде жастарды әлеуметтік жобаларға тарту үшін цифрлық платформалар мен орталықтар құрылуда. «Игі істер марафоны» республикалық акциясы аясында әлеуметтік, экологиялық және мәдени сипаттағы мыңдаған бастамалар жүзеге асырылып, қатысушылар саны 40 мыңнан асты.
Жоғары оқу орындарында волонтерлік қызмет оқу тәжірибесі ретінде есепке алынып, арнайы механизмдер енгізілген. Жиі волонтерлік мектептер, оқыту форумдары және тақырыптық жиындар өткізіледі. Сонымен бірге, волонтерлік қызметке үлкен жас өкілдері де тартылуда. Өңірлерде 63 жастан асқан азаматтарды біріктіретін «Ұзақ өмір сүру клубтары» жұмыс істейді.
Волонтерлер және төтенше жағдайлар
Волонтерлердің негізгі бағыттарының бірі – төтенше жағдайлардың салдарын жоюға қатысу болып отыр. Төтенше жағдайлар министрлігі су тасқыны, табиғи өрттер және іздеу-құтқару жұмыстарына көмек көрсететін ондаған волонтерлік ұйымдарымен өзара әрекеттеседі. 2024–2025 жылдары өңірлерде төтенше жағдайлар аймақтарында жұмыс істеуге арнайы дайындықтан өткен мобильді волонтерлер топтары құрылды.
Экология және «Таза Қазақстан»
Экологиялық волонтерлік ең көп тараған бағыт болып отыр. Президенттік бастама – «Таза Қазақстан» аясында ел бойынша мыңдаған сенбіліктер мен экологиялық акциялар өткізілді. 2025 жылы миллиондаған ағаш отырғызылып, ірі аумақтар тазартылды және жүздеген заңсыз қоқыс орындары жойылды. Іс-шараларға миллиондаған азаматтар, соның ішінде жүздеген мың волонтерлер қатысты.
Цифрландыру және волонтерлікті есепке алу
Айта кету керек, волонтерлерді үйлестіруді ұлттық онлайн-платформа Qazvolunteer.kz қамтамасыз етеді. Мұнда мыңдаған ұйымдар мен жобалар тіркелген, волонтерлердің жұмыс сағаттары есепке алынып, олардың үлесі бекітіледі, бұл кейін гранттар алу, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларға қатысу кезінде есепке алына алады.
Мемлекет волонтерлікті әрі қарай дамыту елдің әлеуметтік капиталына инвестиция ретінде қарастырылатынын ерекше атап өтеді. Волонтерлік қозғалысы мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі ретінде бекітіліп, азаматтық жауапкершілік, ұжымдық бірлік және қоғам өміріне қатысу мәдениетін қалыптастыруда.
The center can advise you on all questions of interest regarding the activities of the Front Office, the Year of the Volunteer, nationwide projects or any other issue related to volunteering. Available: phone call, WhatsApp, Telegram
оказание волонтерской помощи в подготовке к ЕНТ, обучению английскому языку, компьютерной и правовой грамотности страшеклассников средних школ в сельской местности
участие в проекте более 1000 волонтеров из числа преподавателей, студентов и др. Охват обучением не менее 1000 учащихся средних школ сельской местности в каждом регионе
Акмолинская, Алматинская, Актюбинская, Атырауская, Восточно-Казахстанская, Жамбылская, Западно-Казахстанская, Карагандинская, Кызылординская, Костанайская, Мангистауская, Павлодарская, Северо-Казахстанская, Туркестанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в сферу охраны здоровья, оказанию помощи в уходе за больными, в том числе в хосписах, онкологических диспансерах и др.
открытие 3 центров поддержки волонтеров в сфере охраны здоровья в городах Алматы, Кызылорда, и Петропавловск. Участие в проекте не менее 1000 волонтеров. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в сфере здравоохранения
г. Алматы, Кызылординская и Северо-Казахстанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
внедрение практики наставничества волонтерами в отношении детей, находящихся в детских домах, и молодежи, детей, оказавшихся в трудной жизненной ситуации в центрах социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере наставничества в городах Нур-Султан, Шымкент, Атырау. Внедрение практики наставничества, подготовка не менее 50 персональных наставников из числа авторитетных и уважаемых граждан (волонтеров). Привлечение 1000 обученных граждан и волонтеров. Выделение и реализация не менее 68 малых грантов
города Нур-Султан, Шымкент и Атырауская область.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
защита окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере защиты окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора в городах.Талдыкурган, Уральск, Костанай. Вовлечение граждан в волонтерскую деятельность в сфере защиты окружающей среды и экологической безопасности, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора. 1000 привлеченных волонтеров. Выделение не менее 68 малых грантов.
Алматинская, Западно-Казахстанская, Костанайская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров по сохранению объектов историко-культурного наследия.
создание 3 центров поддержки волонтеров для привлечения волонтеров к проектам по сохранению объектов историко-культурного наследия в городах Тараз, Караганда, Туркестан. Расширение участия граждан в реализации проектов по сохранению и развитию культурно-исторического наследия, восстановления и сохранения памятников истории, культуры и мемориальных комплексов. Привлечение 1000 граждан и волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Жамбылская, Карагандинская, Туркестанская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в дома престарелых, центры социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в городах Алматы, Актау, Павлодар. 1000 волонтеров окажут помощь организациям социального обслуживания системы социальной защиты населения. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в социальной сфере. Выпуск сборника лучших практик волонтерской деятельности в сфере социальной защиты населения.
г. Алматы, Мангистауская и Павлодарская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров к проектам по поиску пропавших людей, снижению рисков бедствий и ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, в том числе по поиску документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сферах ЧС, работы по поиску пропавших людей, в городах Кокшетау, Актобе, Усть-Каменогорск. Расширение участия граждан и волонтерских организаций в поисковых мероприятиях, в том числе документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне, защите населения от чрезвычайных ситуаций. Привлечение 1000 привлеченных волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Акмолинская, Актюбинская, Восточно-Казахстанской области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
