Адамдар «волонтер» деген сөзді естігенде, көбіне қайырымдылық акцияларына қатысуды немесе түрлі іс-шараларда көмек көрсетуді елестетеді. Алайда Матвей үшін волонтерлік әлдеқашан бұдан да ауқымды ұғымға айналған — бұл өмір салты, қоғам алдындағы жауапкершілік және күн сайын әлемді жақсы жаққа өзгерту мүмкіндігі.
Бүгінде Матвей Lider KZ волонтерлік қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болып табылады және тоғыз жылдан астам уақыт бойы қоғамдық әрі волонтерлік қызметпен айналысып келеді. Алайда оның бұл жолы өмірін түбегейлі өзгерткен бір оқиғадан басталды.
Өзіңіз туралы айтып беріңізші. Алғашқы волонтерлік тәжірибеңіз есіңізде ме? Ол қандай болды?
Менің атым Матвей Шведин. Мен Lider KZ волонтерлік қозғалысының негізін қалаушылардың бірімін және тоғыз жылдан астам уақыт бойы қоғамдық және волонтерлік қызметпен айналысып келемін.
Менің волонтерлік жолым 2017 жылғы 17 мамырда басталды. Дәл осы күн мен үшін өмірімдегі бетбұрыс кезеңге айналып, болашақтағы бағытымды айқындады. Сол кезде Талдықорған қаласында із-түзсіз жоғалған үш жасар Анастасия Руденконы іздеу жұмыстары жүргізіліп жатқан еді. Ол уақытта қалада ұйымдасқан волонтерлік қозғалыс іс жүзінде болмағандықтан, іздестіру шаралары құқық қорғау органдарының, туыстарының және бейжай қарамайтын тұрғындардың күшімен жүзеге асырылды.
Баланы іздеуге көмек көрсету үшін волонтерлер қажет екені туралы хабарландыруды көрген соң, мен де қатысуға шешім қабылдадым. Бұл менің осындай ауқымды қоғамдық бастамаға алғаш рет қатысуым еді. Іздестіру жұмыстары барысында қарапайым адамдардың қиын өмірлік жағдайларда қаншалықты маңызды рөл атқара алатынын және ортақ мақсат үшін күш біріктірсе, қаншама игі іс жасауға болатынын өз көзіммен көрдім.
Дәл осы іздестіру кезінде мен Ирина Мордасовамен таныстым. Бізді адамдарға көмектесуге деген ұмтылыс пен қалаға түрлі жағдайларда жедел әрекет ете алатын, белсенді азаматтарды біріктіретін тұрақты волонтерлік ұйым қажет деген ортақ түсінік біріктірді.
Іздестіру жұмыстары аяқталғаннан кейін біз Талдықорған қаласында волонтерлік топ құру туралы шешім қабылдадық. Бастапқыда біз бірнеше адам ғана едік, тәжірибеміз де, ресурстарымыз да, қолдауымыз да көп болған жоқ. Алайда қоғамға пайда келтіруге және қиын жағдайға тап болған жандарға көмектесуге деген ниет бізге күш берді.
Осы жылдар ішінде шағын бастамашыл топ ауқымды Lider KZ волонтерлік қозғалысына айналды. Біздің қатарымызға жүздеген волонтер қосылып, қызметіміздің географиясы едәуір кеңейді. Бүгінде бізбен бірге тек Талдықорған мен Жетісу облысының ғана емес, Қазақстанның ондаған қаласынан келген волонтерлер жұмыс істейді.
Осы уақыт ішінде біз көптеген әлеуметтік, экологиялық және қайырымдылық жобаларды жүзеге асырдық, із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеу жұмыстарына қатыстық, қауіпсіздік пен төтенше жағдайларда әрекет ету бойынша оқыту іс-шараларын өткіздік, қиын өмірлік жағдайға тап болған отбасыларға көмек көрсеттік, қарттарға, балаларға және ерекше қажеттіліктері бар адамдарға қолдау білдірдік.
Мен үшін волонтерлік — жай ғана қоғамдық қызмет емес. Бұл — өмір салты, қоғам алдындағы жауапкершілік және әлемді күн сайын аз да болса жақсартуға мүмкіндік. Ең үлкен жетістігім деп өткізілген акциялар мен жүзеге асырылған жобалардың санын емес, волонтерлік арқылы өз жолын тапқан, белсенді азаматқа айналған және өзгелерге көмектесуді жалғастырып жүрген адамдарды санаймын.
Қазіргі уақытта волонтер ретінде нақты қандай істермен айналысасыз?
Қазіргі уақытта мен бірнеше маңызды бағыт бойынша волонтерлік қызметпен белсенді айналысамын.
Негізгі бағыттардың бірі – із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеу жұмыстарына қатысу. Волонтерлік топ құрамында іздестіру шараларын ұйымдастыруға және өткізуге, іздеу парақшаларын таратуға, тұрғындарды ақпараттандыруға, сондай-ақ тиісті қызметтермен және жоғалған азаматтардың туыстарымен өзара байланыс орнатуға қатысамын.
Төтенше жағдайлар бағытына да ерекше көңіл бөлемін. Халықтың қауіпсіздігі мәселелері бойынша профилактикалық акциялар мен ақпараттық науқандарға қатысамын, жедел қызметтермен бірлескен іс-шараларды ұйымдастыруға көмектесемін, сондай-ақ волонтерлерді төтенше жағдайларда әрекет етуге даярлау және оқыту тренингтеріне қатысамын.
Сонымен қатар әлеуметтік волонтерлік саласында да белсенді жұмыс істеймін. Әлеуметтік тұрғыдан осал топтарға, көпбалалы отбасыларға, қарт адамдарға, мүгедектігі бар азаматтарға және қиын өмірлік жағдайға тап болған отбасыларға көмек көрсету жұмыстарына қатысамын. Қайырымдылық акцияларын, гуманитарлық көмек жинау науқандарын және әлеуметтік жобаларды ұйымдастырып, оларға тікелей атсалысамын.
Менің волонтерлік қызметімнің ажырамас бөлігі – экологиялық акцияларға қатысу. Басқа волонтерлермен бірге аумақтарды абаттандыру, қоғамдық орындарды тазалау, көгалдандыру, халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру және қоршаған ортаға ұқыпты қарау мәдениетін қалыптастыру бағытында іс-шаралар өткіземін.
Мен үшін волонтерлік қызмет – қоғамға нақты пайда келтірудің, адамдарға көмектесудің және азаматтық белсенділік пен өзара көмек мәдениетінің дамуына үлес қосудың мүмкіндігі.
Волонтерлік қызметте сіз үшін ең күтпеген нәрсе не болды? Эмоциялық тұрғыдан қиын жағдайларды қалай еңсересіз?
Волонтерлік қызметтегі мен үшін ең күтпеген нәрсе – бейжай қарамайтын адамдардың көптігі болды. Волонтерлік жолымды алғаш бастаған кезде көмек көрсетуге санаулы ғана адам дайын деп ойлайтынмын. Алайда жыл өткен сайын мейірімді әрі жанашыр адамдардың ойлағанымыздан әлдеқайда көп екеніне көзім жетті. Із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеу кезінде, төтенше жағдайлар барысында, әлеуметтік және экологиялық акцияларда мен жүздеген адамның өзгенің қайғысына ортақтасып, көмектесу үшін уақытын, күш-жігерін және ресурстарын аямай жұмсауға дайын екенін талай рет көрдім.
Әрине, эмоциялық тұрғыдан қиын жағдайлар волонтерлік жұмыстың ажырамас бөлігі болып табылады. Әсіресе іздестіру шаралары кезінде, қиын өмірлік жағдайға тап болған отбасылармен жұмыс істегенде немесе адам қайғысымен бетпе-бет келгенде ауыр болады. Мұндай жағдайларға толықтай үйрену мүмкін емес.
Осындай сәттерді еңсеруге команда мүшелерінің қолдауы және біздің еңбегіміздің адамдарға шын мәнінде пайда әкеліп жатқанын түсіну көмектеседі. Ортақ күш-жігердің нәтижесін көргенде – табылған адамды, отбасының алғысын немесе көмек алған жандардың жүзіндегі қуанышты көргенде – өз командама және атқарып жатқан ортақ ісімізге деген мақтаныш сезімі пайда болады. Дәл осындай сәттер ерекше әсер сыйлап, алға ұмтылуға шабыттандырады және адамдарға көмектесуді жалғастыруға күш береді.
Тіпті кішкентай ғана көмектің біреудің өмірін жақсы жаққа өзгерте алатынын түсіну менің волонтерлік қызметімдегі ең басты мотивация көзі болып қала береді.
Бүгінде волонтерлік қозғалысты дамыту неге маңызды? Бұл іспен айналысуды жалғастыруға сізді не ынталандырады?
Бүгінде волонтерлік қозғалыс қоғамның дамуына үлкен үлес қосады. Әлем түрлі сын-қатерлерге тап болып отыр: төтенше жағдайлар, әлеуметтік мәселелер, экологиялық түйткілдер, сондай-ақ қарт адамдарға, балаларға және қиын өмірлік жағдайға түскен отбасыларға қолдау көрсету қажеттілігі артып келеді. Мемлекет пен қоғамдық ұйымдар көптеген жұмыстар атқаруда, алайда көмекке алғаш болып келетін жандардың қатарында көбіне волонтерлер болады.
Волонтерлікті дамыту өзара көмек көрсету мәдениетін, жауапкершілік пен азаматтық белсенділікті қалыптастыруға ықпал етеді. Ол әртүрлі жастағы, түрлі мамандық иелері мен көзқарастары әртүрлі адамдарды ортақ мақсатқа – әлемді жақсырақ етуге жұмылдырады. Әсіресе жастарды волонтерлік қызметке тарту өте маңызды, өйткені волонтерлік көшбасшылық қасиеттерді дамытады, жауапкершілік сезімін қалыптастырады және айналасындағы мәселелерге бейжай қарамауға үйретеді.
Мен үшін басты мотивация – адамдарға нақты көмек көрсету және атқарған жұмысымыздың нәтижесін көру мүмкіндігі. Команданың күш-жігерінің арқасында жоғалған адам табылғанда, отбасы қажетті қолдауға ие болғанда немесе қиын жағдайға тап болған жандарға көмектесе алған кезде, бұл еңбектің бекер емес екенін түсінесің.
Мені өз мәселелері мен уақыт тапшылығына қарамастан өзгелерге риясыз көмектесетін адамдар шабыттандырады. Әрбір сәтті іздестіру, әрбір құтқарылған өмір, әрбір шынайы алғыс біздің жұмысымыздың қаншалықты маңызды екенін еске салады.
Жылдар бойы нағыз пікірлес жандардың отбасына айналған волонтерлер командасы ерекше мақтаныш сезімін тудырады. Қозғалыстың өсіп келе жатқанын, қатарымызға жаңа адамдардың қосылып жатқанын және бәріміз бірге игі істер атқара алатынымызды көру – мен үшін күш пен шабыттың қайнар көзі. Сондықтан мен волонтерлік қызметпен айналысуды жалғастырып келемін және бір ғана игі іс біреудің өмірін жақсы жаққа өзгерте алатынына сенемін.
Волонтер болуды енді ғана ойлап жүрген адамдарға қандай кеңес берер едіңіз?
Егер сіз волонтер болуды енді ғана ойлап жүрсеңіз, менің ең басты кеңесім – алғашқы қадамды жасаудан қорықпаңыз. Көпшілік волонтерлікпен айналысу үшін арнайы білім, тәжірибе немесе көп бос уақыт қажет деп ойлайды. Алайда шын мәнінде ең маңыздысы – адамдарға көмектесуге деген ниет пен қоғамға пайдалы болуға ұмтылыс.
Өзіңізге жақын бағыттардан және шағын игі істерден бастаңыз. Бұл адамдарға көмек көрсету, экологиялық акцияларға қатысу, жоғалған адамдарды іздеу, жануарларға қамқорлық жасау немесе жастармен жұмыс істеу болуы мүмкін. Уақыт өте келе сіз қажетті дағдыларды меңгересіз, пікірлес жандарды табасыз және өз үлесіңіздің қаншалықты маңызды екенін түсінесіз.
Волонтерлік – бұл тек өзгелерге көмектесу мүмкіндігі ғана емес, сонымен қатар жеке дамуға бастайтын жол. Ол жауапкершілікке, өзара көмекке, көшбасшылыққа және командада жұмыс істеуге үйретеді. Мұнда сіз жаңа достар табасыз, баға жетпес өмірлік тәжірибе жинақтайсыз және әлемге басқаша көзқараспен қарай бастайсыз.
Ең бастысы – тіпті кішкентай ғана игі іс біреудің өмірін өзгерте алатынын ұмытпау. Мінсіз сәтті күтпеңіз, бүгіннен бастаңыз. Сонда бірлесіп қаншалықты көп жақсылық жасауға болатынын өз көзіңізбен көресіз.
Егер кез келген волонтерлік жобаны жүзеге асыру мүмкіндігіңіз болса, ол қандай жоба болар еді?
Егер маған ешқандай шектеусіз кез келген волонтерлік жобаны жүзеге асыру мүмкіндігі берілсе, мен волонтерліктің барлық негізгі бағыттарын біріктіретін ірі өңірлік волонтерлерге көмек көрсету орталығын құрар едім. Бұл орталық із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеуді, төтенше жағдайлар кезіндегі көмекті, мұқтаж отбасыларға әлеуметтік қолдау көрсетуді, экологиялық бастамаларды және қаңғыбас жануарларға көмек беруді қамтитын еді.
Мен мұндай орталықтың тәулік бойы жұмыс істеп, әр адам көмек ала алатын немесе игі істерге атсалыса алатын орынға айналғанын қалар едім. Оның жұмысына арнайы дайындықтан өткен волонтерлер, психологтар, құтқарушылар, әлеуметтік қызметкерлер және түрлі салалардың мамандары қатысар еді.
Мен жастарды оқыту мен тәрбиелеуге ерекше көңіл бөлер едім. Бүгін адамдарға көмектесу ғана емес, сонымен қатар белсенді әрі жанашыр азаматтардың жаңа буынын тәрбиелеу де маңызды. Сондықтан жоба аясында тренингтер, білім беру бағдарламалары және волонтерлер мектебі ұйымдастырылып, әрбір ниет білдіруші қажетті білім мен дағдыларды меңгере алар еді.
Мен күшті волонтерлік қозғалыс қоғамды жақсы жаққа өзгерте алатынына сенімдімін. Менің арманым – әр қалада қиын сәтте көмек қолын созуға дайын адамдардың болуы және игі істердің әр адамның өмірінің табиғи бір бөлігіне айналуы.
The center can advise you on all questions of interest regarding the activities of the Front Office, the Year of the Volunteer, nationwide projects or any other issue related to volunteering. Available: phone call, WhatsApp, Telegram
оказание волонтерской помощи в подготовке к ЕНТ, обучению английскому языку, компьютерной и правовой грамотности страшеклассников средних школ в сельской местности
участие в проекте более 1000 волонтеров из числа преподавателей, студентов и др. Охват обучением не менее 1000 учащихся средних школ сельской местности в каждом регионе
Акмолинская, Алматинская, Актюбинская, Атырауская, Восточно-Казахстанская, Жамбылская, Западно-Казахстанская, Карагандинская, Кызылординская, Костанайская, Мангистауская, Павлодарская, Северо-Казахстанская, Туркестанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в сферу охраны здоровья, оказанию помощи в уходе за больными, в том числе в хосписах, онкологических диспансерах и др.
открытие 3 центров поддержки волонтеров в сфере охраны здоровья в городах Алматы, Кызылорда, и Петропавловск. Участие в проекте не менее 1000 волонтеров. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в сфере здравоохранения
г. Алматы, Кызылординская и Северо-Казахстанская области
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
внедрение практики наставничества волонтерами в отношении детей, находящихся в детских домах, и молодежи, детей, оказавшихся в трудной жизненной ситуации в центрах социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере наставничества в городах Нур-Султан, Шымкент, Атырау. Внедрение практики наставничества, подготовка не менее 50 персональных наставников из числа авторитетных и уважаемых граждан (волонтеров). Привлечение 1000 обученных граждан и волонтеров. Выделение и реализация не менее 68 малых грантов
города Нур-Султан, Шымкент и Атырауская область.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
защита окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сфере защиты окружающей среды, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора в городах.Талдыкурган, Уральск, Костанай. Вовлечение граждан в волонтерскую деятельность в сфере защиты окружающей среды и экологической безопасности, очистке рек и лесов, посадке деревьев, обучению сортировке мусора. 1000 привлеченных волонтеров. Выделение не менее 68 малых грантов.
Алматинская, Западно-Казахстанская, Костанайская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров по сохранению объектов историко-культурного наследия.
создание 3 центров поддержки волонтеров для привлечения волонтеров к проектам по сохранению объектов историко-культурного наследия в городах Тараз, Караганда, Туркестан. Расширение участия граждан в реализации проектов по сохранению и развитию культурно-исторического наследия, восстановления и сохранения памятников истории, культуры и мемориальных комплексов. Привлечение 1000 граждан и волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Жамбылская, Карагандинская, Туркестанская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров в дома престарелых, центры социального обслуживания системы социальной защиты населения.
создание 3 центров поддержки волонтеров в городах Алматы, Актау, Павлодар. 1000 волонтеров окажут помощь организациям социального обслуживания системы социальной защиты населения. Выделение не менее 68 грантов для реализации волонтерских идей в социальной сфере. Выпуск сборника лучших практик волонтерской деятельности в сфере социальной защиты населения.
г. Алматы, Мангистауская и Павлодарская области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
привлечение волонтеров к проектам по поиску пропавших людей, снижению рисков бедствий и ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, в том числе по поиску документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне.
создание 3 центров поддержки волонтеров в сферах ЧС, работы по поиску пропавших людей, в городах Кокшетау, Актобе, Усть-Каменогорск. Расширение участия граждан и волонтерских организаций в поисковых мероприятиях, в том числе документов, повествующих о подвигах наших соотечественников в Великой Отечественной войне, защите населения от чрезвычайных ситуаций. Привлечение 1000 привлеченных волонтеров к реализации проекта. Выделение не менее 68 малых грантов.
Акмолинская, Актюбинская, Восточно-Казахстанской области.
Примечание: в графе «территориальный охват» могут быть указаны только базовые центры реализации проектов, вмесет с тем проекты будут реализован во всех регионах республики.
